پس زمینه اختلاف منظر

ریشه ها

یاران محرم است همه نوحه سر کنید
آگوست 8, 2015
فاطمیّت فاطمه
جولای 6, 2016

معرفی کتاب ریشه ها: انقلاب اسلامی ایران، ریشه ها و دورنمای آینده

تاریخ در لغت به معنای پدید آوردن، نوشتن، توقیت و تعیین وقت آمده است و در اصطلاح به معنی تعیین رخدادهاست. این کتاب در چهار فصل، به صورت تحلیلی به بررسی ریشه‌های انقلاب اسلامی می‌پردازد. علم تاریخ به معنی کشف قواعدی است که در تاریخ جریان دارد و سبب بروز تحولات و صعود و سقوط تمدن‌ها می‌شود. دانشمندی که به قواعد تاریخی دست می‌یابد احتمالاً به سطحی از هوشیاری تاریخی می‌رسد و گذشته از اطلاعات وسیعی که دربارۀ حوادث گذشته دارد دارای بینش تاریخی می‌شود و می‌تواند چرایی رخدادهای تاریخی را کشف کند و بر اساس آن‌ها مسیر حوادث آینده را تخمین بزند. هوشیاری تاریخی سبب می‌شود تا چهارچوب‌های ذهنی ناروا را از ذهن خود بزداییم و تاریخ را آن‌چنان که بوده و هست کشف کنیم و از آن عبرت بگیریم در حالی که ناهشیاری تاریخی سبب پذیرش چهارچوب‌های ذهنی و انگاره‌های فلسفی ناروا می‌شوند و گمراهی‌های فراوانی را به بار می‌آورند آن‌چنان که تحلیل مارکسیستی تاریخ برای ده‌ها سال پیروان خود را گمراه و سرگردان ساخته بود. تاریخ به ما هیچ‌گونه پاسخی نخواهد داد، هنگامی که ما از آن پرسشی نداشته باشیم. تاریخ همچنین پاسخ مهمی به ما نخواهد داد، تا ما از آن پرسش مهمی نداشته باشیم و نیز تاریخ به ما جواب صحیحی نخواهد داد، هنگامی که ما از تاریخ سؤال صحیحی نکرده باشیم. بنابراین ما باید از تاریخ پرسش درست و مهمی بکنیم تا او به ما پاسخ صحیح و مهمی بدهد و مهم‌ترین پرسش از تاریخ پرسش هویت است: «ما کیستیم؟» و «چرا چنین که هستیم هستیم؟» و «در تاریخ چه نقشی داریم؟» تمام آنچه که در این کتاب با آن روبه‌رو می‌شوید، پاسخ پرسش‌های فوق نیز هست. بی‌تردید عوامل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی متعددی در دو عرصۀ محیط داخلی و محیط خارجی بر «شدن تاریخی ما» تأثیر گذاشته‌اند و ما را آن‌چنان که هستیم ساخته‌اند در پاسخ به پرسش هویت، کلی‌ترین گزاره چنین است: ما انسانیم و به جامعه بشریت تعلق داریم. جواب دقیق‌تر آن است که ما به جامعۀ مسلمانان جهان تعلق داریم و در داخل جامعۀ مسلمانان جهان‌متعلق به جامعۀ شیعیان و فارسی‌زبانان هستیم و در محیط داخلی جهان اسلام از اسلام و تشیع تأثیر گرفته‌ایم و از نظر عوامل و تحولات محیطی تحت تأثیر انقلاب صنعتی، رنسانس و انقلاب‌های بزرگ نظیر انقلاب‌های انگلیس، امریکا،‌ فرانسه، روسیه و چین... هر یک به نسبتی و به اندازه‌ای قرار داشته‌ایم. و همۀ این عوامل در شدن تاریخی ما تأثیر داشته‌اند و در نتیجه ریشه‌های هویت ما و انقلاب اسلامی منبعث از آن را نیز باید در همین عوامل جست‌وجو کرد.

فهرست مطالب

مقدمه فصل اول: ریشه‌های اصلی انقلاب اسلامی بخش اول: فطرت بشری 1. هویت بشری و نیازهای زیستی 3. خدا و تمدن 4. خودآگاهی و ناخودآگاهی 5. وجه تمایز انسان و سایر گونه‌های جانوری 6. رتبه وجودی انسان در میان حیوانات 7. عدالت و جامعه انسانی 8. جهت حرکت تاریخ بخش دوم: نبوت 1. فطرت و نبوت 2. انبیا و تاریخ 3. اصول حرکت انبیا 3ـ1. عشق 3ـ2. عقل 3ـ3. وحی 3ـ4. آزادی‌خواهی 3ـ5. آگاهی‌بخشی 3ـ6. عدالت 4. ارکان حرکت انبیا 5. ویژگی‌های پیام انبیای الهی 5ـ1. گسترۀ هستی 5ـ2. ارادۀ حاکم بر هستی 5ـ3.عدالت و جهان 5ـ4. انسان خود را می‌سازد 5ـ5. عمل و عکس‌العمل 5ـ6. سیر الی الله 5ـ7. جایگاه خرد 5ـ8. فرجام نهایی 6. نبوت به منزلۀ یک سیستم تاریخی بخش سوم: امامت 1. امت و امامت 2. استراتژی‌های پیامبر 3. چهارچوب نظری نظام امت و امامت 3ـ1. مردم و نظام اسلامی 3ـ2. شرایط ضروری برای تحقق فریضۀ امت و امامت 3ـ2ـ1. آگاهی 3ـ2ـ2. توانایی 3ـ2ـ3. آزادی 4. مسئولیت‌های امام در برابر امت 4ـ1. اظهار و ابراز 4ـ2. آگاهی‌بخشی و انذار 4ـ3. انتظار 4ـ4. پذیرش و اقدام 5. فرایند امامت 5ـ1. مرحله اول 5ـ2. مرحله دوم 5ـ3. مرحله سوم 6. تبلور مسئولیت‌های امامت در سیره امامان 7. امامت و عصر غیبت کبرا 8. مهدی و نظام جهانی اسلام 9. ارکان نظام جهانی اسلام 10. نظام امامت و جمهوری فصل دوم: سه ریشۀ دیگر بخش اول: تمدن اسلامی 1. استراتژی‌های پیامبر و تمدن اسلامی 2. پس از پیامبر 3. گام‌های شمرده امویان به سوی قدرت 4. عصر شکوفایی تمدن اسلامی 5. عباسیان و قدرت نرم 6. قرآن و روش مشاهدۀ علمی 7. بهار دانش در شرق 8ـ1. جهانی‌سازی 8ـ2. پیدایش انسان‌گونۀ‌ تمدن اسلامی 8ـ3. پیدایش رشته‌های جدید علمی 8ـ4. هویت اسلامی 8ـ5. ملیّت و اسلام 9. تحول و تطوّر سیاسی در عصر عباسی 2. بهانه‌های سقوط 2ـ1. سیاست تروریستی شاخه نزاری اسماعیلیه 2ـ2. جنگ‌های صلیبی 2ـ3. حمله مغول 3. انتقال قدرت به اروپای غربی 4. دین‌زدایی غرب 5. شمشیر هنر و شوالیه‌های اروپا 6. سکولاریسم 7. شبکه امرای سکولار 8. ساینتیسم 9. انقلاب صنعتی 10. تحولات ملازم انقلاب صنعتی 10ـ1. تحولات مادر و ملازم 10ـ2. تحولات ملازم اولیه و ثانویه 10ـ3. تحولات ملازم اولیه 10ـ3ـ1. لغو عملی برده‌داری 10ـ3ـ2. تعمیم آموزش 10ـ3ـ3. نشر اطلاعات و تحلیل‌های سیاسی و تعمیم سیاست 10ـ3ـ4. چرخه‌های تولید بین‌المللی 10ـ3ـ5. حذف جغرافیا در نظام اداری 10ـ3ـ6. سیستم ارتباطات بین‌المللی 10ـ4. تحولات ملازم ثانویه 10ـ4ـ1. ارتقای نظری حقوق بشر 10ـ4ـ2. تضعیف تعصبات دینی 10ـ4ـ3. تقویت خرد جمعی 10ـ4ـ4. ارتقای پایگاه اجتماعی زنان 10ـ4ـ5. گسترش طبقه متوسط 10ـ4ـ6. الغای نظام ارباب رعیتی 10ـ4ـ7. پیدایش جهان‌شهر و سازوکارهای جهانی 10ـ4ـ8. فرهنگ جهانی 10ـ4ـ9. سازمان‌های جهانی 10ـ4ـ10. وجدان جهانی 10ـ4ـ11. چرخه‌های تصمیم‌گیری بین‌المللی 10ـ4ـ12. افزایش آمیزش نژادها 10ـ4ـ13. مسئولیت جهانی 10ـ4ـ14. جهانی شدن و مسئلۀ شمال و جنوب 10ـ4ـ15. سکولاریسم، ماتریالیسم و توحید بخش سوم: پنج انقلاب 1. انقلاب انگلیس 2. انقلاب امریکا 3. انقلاب فرانسه 4. انقلاب روسیه 5. انقلاب چین 6. پنج انقلاب بزرگ در ترازوی تاریخ فصل سوم: انقلاب اسلامی در ایران بخش اول: جهان اسلام در چهار بحران 1. از دل‌سپردگی تا سرسپردگی 2. بحران‌های جهان اسلام 2ـ1. بحران هویت 2ـ2. بحران مشروعیت 2ـ3. بحران مشارکت 2ـ4. بحران عدالت بخش دوم: حرکت‌های تثبیتی و تأسیسی در تاریخ 2. مراحل تحول نظام خلافت در تاریخ 2ـ1. نظام خلافت اموی در شرق 2ـ2. خلافت عباسی در شرق و سلطنت اموی در غرب 2ـ3. اضمحلال خلافت عباسی در شرق و انحلال خلافت اموی در غرب 3ـ تأسیس سلطنت صفوی در شرق 4ـ جمود و رکود بخش سوم: زمینه‌های انقلاب اسلامی در ایران 1. نهضت تنباکو 2. نهضت مشروطه 3. مدرس 4. قیام ملی شدن صنعت نفت بخش چهارم: ظهور امام 1. درگذشت آیت‌الله العظمی بروجردی و برنامه‌های شاه 2. قیام امام 3. دستگیری امام و اوج‌گیری مبارزه 4. اعدام منصور 5. اقتدار و اختناق 6. نتایج قیام امام 7. دموکرات‌ها و چهرۀ جهانی امریکا 8. آغاز طوفان 9. چاره‌جویی‌های رژیم 10. رژیم عراق در خدمت رژیم شاه 11. هجرت بزرگ 12. طلوع خورشید از مغرب 13. آخرین امیدهای غرب 14. مشت آهنین 15. مرغ طوفان 16. امت مشتاق امام 17. استقبال تاریخی 18. کانال انقلاب 19. حرکت همافران 20. مردم و همافران و پیروزی انقلاب فصل چهارم: انقلاب، کنش‌ها، واکنش‌ها و دورنمای آینده بخش اول؛ تاریخ در کشاکش دو نیرو بخش دوم: کنش‌های انقلاب اسلامی در ایران 1. کنش‌های سیاسی 2. کنش‌های اقتصادی 3. کنش‌های فرهنگی 4. کنش‌های اجتماعی بخش سوم واکنش‌ها 2. واکنش‌های اقتصادی 3. واکنش‌های اجتماعی 4. واکنش‌های فرهنگی بخش چهارم: دورنمای آینده 1. زمان و حرکت تاریخ 2. راز تحول 3. مشکل غرب 4. انقلاب و صلح جهانی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *